Stoppen met roken: Aurelis-visie

Dr. Jean-Luc Mommaerts, M.D., M.Sc., Ph.D.

Inleiding

De Aurelis-methode is een specifieke manier om te stoppen met roken. Het is ook een brede filosofie. Elementen hiervan kom je reeds tegen in de oudste filosofische systemen. De basis ervan ligt in het welwillend aanvaarden van een natuurlijke neiging tot verandering (groei) naar aanleiding van steeds veranderende omstandigheden. Deze neiging is aanwezig in alles wat organisch is (wat wij ‘leven’ noemen). Wat het stoppen met roken betreft leidt deze filosofie tot een zeer eigen methode. Het roken is niet devijand. Ook de rookverslaving zelf is niet de vijand, maar eerder een vriend die vraagt om -op zeer specifieke manier- aanvaard te worden. Het resultaat is dat de verslaving op organische wijze oplost en dat de roker zijn vrijheid hervindt.

(Bijna) iedere roker wil stoppen

Het antwoord op de vraag of iemand wil stoppen met roken, is erg afhankelijk van de connotaties bij die vraag. Stel:

1) Wil jij zeer lang ontwenningsverschijnselen, levenslang diep in jezelf snakken naar iets dat je jezelf ontzegt, en steeds het gevaar lopen te hervallen en jezelf als een mislukkeling te beschouwen? Wil je het plezier kwijt dat je denkt te hebben van het roken en levenslang gefrustreerd worden telkens je iemand anders ziet roken? Antwoord: een schoorvoetend nee.

2) Wil jij stoppen met roken met behulp van een methode waarbij je niet langdurig moet vechten tegen herval na één sigaret, etc.? Antwoord: een duidelijk ja.

Bij 1) en 2) is de gestelde vraag eigenlijk dezelfde: Wil jij stoppen met roken? Wat ik net beschreef, zijn de verschillende connotaties die mensen kunnen hebben bij deze vraag. Ik heb zelf al dikwijls meegemaakt dat bij nadere omschrijving van de vraag volgens 2), het antwoord verandert van ‘nee’ in ‘ja’. Mijn besluit hieruit is dat bijna iedere roker wil stoppen met roken. Jaarlijks onderneemt 25% een serieuze stoppoging. Ongeveer 90% hiervan mislukken. Van de overigen zijn er nog velen die jarenlang last ondervinden. Verder zijn er alweer iets meer mensen die beginnen met roken dan rokers die ermee stoppen. Een bleke werkelijkheid...

‘Ik kan stoppen als ik wil’

Als je geen roker bent, kan je een sigaret ‘willen’. Als je echter pakweg meer dan 10 sigaretten per dag rookt, dan kan je niet meer gewoon ‘willen’. Je bent je eigen keuze kwijt. Je bent onvrij. Het roken heeft als een hersenspoeling zich meester gemaakt van jouw vrije wil. Zonder verslaving zou je niet ‘willen’ zoveel roken. Als je dan zegt ‘ik wil roken’ of ‘ik vind roken plezierig’, dan zeg je in feite hetzelfde als ‘ik ben verslaafd’. Het ‘willen’ is zelf een onderdeel geworden van de verslaving. Zeer veel rokers willen stoppen, maar slagen er niet in - of hervallen meteen. Anderen denken dat het gemakkelijk is ... tot ze het proberen.

Waar situeert zich de rookverslaving?

Nicotine is geen krachtige drug, tenminste niet in de dosis die geïnhaleerd wordt bij het gewone roken. De rookverslaving is dan ook voor slechts ongeveer 10% lichamelijk. Het grootste deel is psychische verslaving. Psychisch maar niet ingebeeld natuurlijk. De psychische verslaving is niet aanwezig in het bewuste deel van de psyche. Bewust ‘willen’ veel rokers immers stoppen met roken, maar het gaat niet, omdat de verslaving zich situeert in het niet-bewuste deel van de psyche, het ‘diepere zelf’. Het voornaamste aandeel van nicotine in de verslaving is als hefboom voor de psychische verslaving.

De verslaving is dus aanwezig in het diepere zelf en verdwijnt daar niet gemakkelijk uit. Ze is stevig verankerd. Je kan ze er niet zomaar uittrekken. Je kan ze verdrukken, maar dan loop je het risico dat ze langdurig als een smeulend vuur binnen in jou schade blijft berokkenen. Daarom keert de roker zich binnen de Aurelis-filosofie naar de verslaving toe, met de bedoeling ‘samen’ (d.w.z. als gehele persoon) tot een oplossing te komen die erin bestaat dat de verslaving zichzelf oplost.

De cyclus van verslaving

De cyclus van verslaving: sigaret – na 20-30 minuten reeds ontwenningsverschijnselen - nieuwe sigaret, geeft steeds opnieuw de boodschap dat roken goed is en niet-roken slecht. Als dat zich 20 - 30 - 40 keer per dag herhaalt, is de suggestie ervan enorm krachtig. Dit is de term ‘hersenspoeling’ waard. Als roker kom je in een gevangenis terecht die weliswaar, metafoor gesproken, is opgebouwd uit materiaal van je eigen diepere zelf, maar die is vormgegeven door de verslaving.

Het gebruik van louter wilskracht

Als je daartegenover ‘alleen maar’ wilskracht plaatst, dan verdrinkt die in de verslaving. Op dergelijke basis krijg je de verslaving nooit weg. Je kan dan wel -meestal tijdelijk- stoppen met sigaretten roken, maar tegen de verslaving zelf kan je zo niet winnen. Je bent dan trouwens agressief aan het vechten tegen jezelf. Je verliest twee keer. Dit is wat dikwijls gebeurt bij bvb ‘cold turkey’. Resultaat: ernstige ontwenningsverschijnselen en een levenslang smeulen van de verdrukte verslaving. Bij de Aurelis-methode verander je echter spontaan tot een niet-roker. Het niet-meer-roken is dan een automatisch gevolg hiervan.

Dus geen wilskracht meer?

‘Spontaan’ en ‘automatisch’ wil niet zeggen dat je geen wilskracht meer mag toepassen. Wilskracht is aanbevolen, maar alleen daar waar ze werkelijk effectief is. Ik gebruik hiervoor graag het beeld van de tuinman. Die kan veel werk verrichten in zijn tuin. Hij zorgt voor de juiste omstandigheden, geeft water en meststoffen indien nodig, wiedt het onkruid etc. Er is echter één ding dat hij niet kan doen: hij kan niet de ‘bloemen groeien’. Dat kunnen alleen de bloemen -en andere planten in de tuin- zelf, spontaan en automatisch als de condities goed zijn.

Je kan zeer algemeen in de natuur geen enkele verandering verplichten. Je kan ze alleen richting geven. De tuinman kan ervoor zorgen dat hier bloemen groeien en daar andere planten. Maar hij kan niet het groeiproces zelf ‘doen’. Het diepere zelf ageert en reageert zoals de planten in de tuin. Het is het meest natuurlijke deel van jezelf. Het doel nu is het worden van een niet-roker, d.w.z. iemand bij wie de verslaving nog slechts minimaal aanwezig is. Dat doel kan bewust geplaatst worden. Het kan echter alleen door het diepere zelf bereikt worden op een organische manier, dus van buitenaf bekeken ‘spontaan’, ‘automatisch’.

De enige manier om dit te volbrengen, om de condities als een goede tuinman optimaal te maken, is de taal te leren spreken van je diepere zelf, namelijk: autosuggestie.

Wat is autosuggestie?

Autosuggestie is alles wat te maken heeft met een communicatie naar je diepere zelf toe. Het is de taal van diep van binnen geraakt te worden, snaren die meetrillen. Niet ‘zomaar weten’ is belangrijk, maar overtuigd zijn. Niet ‘zomaar argumentatie’, maar diepe motivatie. Autosuggestie werkt nooit rechtstreeks. Het is een taal van metaforen en symboliek. In onze cultuur, ook in de geneeskunde, worden symbool en gesymboliseerde maar al te dikwijls door elkaar gehaspeld. Dan kom je in het terrein van placebo. Een middeltje dat werkt omdat het een symbool is, wordt verondersteld te werken omdat het het gesymboliseerde zou zijn, namelijk een actief product. Dit is zeer gevaarlijk want 1) het stelt de weg open voor allerhande esoterische verklaringen, en 2) het onttrekt uit de patiënt zijn natuurlijke kracht tot genezing en creëert in de plaats een aangeleerde hulpeloosheid.

(Auto)suggestie biedt veel mogelijkheden, maar ook juist vanwege de mogelijkheden, veel gevaren. Je zou de gevaren onder de noemer kunnen brengen van een onterechte manipulatie van je diepere zelf. Uiteindelijk is een rookverslaving ook het resultaat van suggestie. Propaganda voor verkeerde politieke doeleinden is een ander voorbeeld van negatieve suggestie. De gevaren van suggestie voorkom je echter niet door ze te negeren, maar juist door er een beter inzicht in te verwerven. Suggestie is overal. Denk aan reclame, placebo, propaganda, verslaving. De ogen sluiten is geen oplossing. Je moet het fenomeen op een goede wijze plaatsen. Dan kan je grote positieve voordelen plukken.

AURELIS-autosuggestie

Met de Aurelis-methode gebruik je niet zomaar autosuggestie. Deze is ingebed in een bredere filosofie.

Binnen de Aurelis-filosofie wordt een volledig andere richting uitgegaan dan manipulatie van het diepere zelf. Manipulatie is afwezig en in de plaats staat een diepe motivatie die volledig vanuit het individu zelf komt. Niemand motiveert iemand anders buiten die gemotiveerde persoon om. Diepe motivatie leidt tot een groei volledig van binnen naar buiten, volledig organisch, met in acht name van het brede geheel van de menselijke psyche.

Een voorbeeld van autosuggestieve techniek is een diepe, geleide inleving in een toekomst zonder sigaret. Daardoor krijgt je diepere zelf reeds op voorhand het vertrouwen in het zichzelf zien als niet-roker. Het beoogde is dan niet meer een verandering naar dat beangstigende onbekende toe. Je leert vooraleer je stopt met sigaretten roken, opnieuw denken als een niet-roker, dus: iemand die vrij is van de verslaving aan de sigaret. Dit is maar één van vele mogelijke toepassingen van autosuggestie. Het komt hierbij minder aan op wat gedaan wordt, dan op de wijze waarop en de ingesteldheid waarmee.

Een ander voorbeeld is het aanvaarden van elke sigaret die je rookt als symbool voor je eigen diepere zelf. Elke sigaret is een roep naar aandacht voor tegelijk je verslaving én je diepere zelf. Door deze aandacht te geven, verkrijg je voor elke sigaret meer en meer de keuze om ze al of niet te roken. Die keuze wordt steeds krachtiger tot je gewoon ervoor kan kiezen om nooit meer te roken.

Het onderscheid tussen vechten en agressie

Met de juiste toepassing van autosuggestie verdwijnt niet het vechten en het gebruik van wilskracht. Wat wel verdwijnt is het forceren van jezelf, de autoagressie. Een bergbeklimmer vecht tegen de berg, maar eigenlijk vecht hij tegen zichzelf: tegen zijn drang om het op te geven, tegen zijn verlangen om thuis knus in de zetel te zitten en met een warme kop thee in de hand te kijken naar ... een reportage over bergbeklimmers. Hij ‘overwint’ de berg, maar eigenlijk is het een zelfoverwinning. Bergbeklimmen is een gevecht met jezelf, maar het is geen agressief gevecht. Je wil de berg trouwens ook geen kwaad doen. Je wil hem niet ‘wegsnijden’. Daarentegen is een gevecht dat gericht is tégen de rookverslaving een gevecht dat gericht is tégen jezelf, want de verslaving is diep in jezelf verstrengeld. Als je de verslaving al zou kunnen wegsnijden, dan zou je al doende jezelf zeer sterk verminken. Maar wat gebeurt, is dat de verslaving verdrukt wordt. Ze treedt in de oppositie en dat met een niet onaardige hoeveelheid energie. Ze vecht op agressieve wijze terug, zoals eigenlijk alle psychische inhouden die verdrukt worden. Alleen: de verslaving heeft een enorme hoeveelheid energie. Binnen in jezelf blijf je achter met een bom die een groot aantal keren kan ontploffen.

Deze autoagressie wordt met het gebruik van de Aurelis-methode vermeden. Je maakt je verslaving tot vriend en profiteert van de energie ervan (die uiteindelijk toch altijd je eigen energie is) om te groeien tot iemand die de verslaving niet meer nodig heeft.

Over het bepalen van een stopdatum

Een gevolgtrekking van deze filosofie is dat je beter niet te lang op voorhand een stopdatum bepaalt. De hulp die een strikte stopdatum je mogelijkerwijs geeft, is van het placebo-type: het ‘helpt’ alleen doordat je jezelf voorhoudt dat het helpt. Het helpt dankzij een rad voor jouw ogen. Op zich beschouwd, helpt het echter niet. Integendeel, als je er op die dag nog niet klaar voor bent, dan ga je iets forceren om toch dàn te stoppen. Zo raak je niet van de verslaving af en als het die dag niet lukt of je hervalt spoedig nadien, dan zoek je een zondebok in zoiets als een gebrek aan wilskracht. M.a.w. je vermindert je kansen om definitief van het roken af te raken.

Als er toch een stopdatum bij te pas komt, dan is het beter dat niet de roker de stopdatum kiest, maar dat de stopdatum zichzelf kiest. Ik bedoel dat de stopdatum spontaan in je naar boven komt, als zekerheid dat dàn (of nu meteen) de tijd rijp is. De stopdatum is dan een uiting van deze zekerheid. De beweging is volledig van binnen naar buiten en niet omgekeerd. Er bestaan zeer krachtige autosuggestie-technieken om op deze manier met de stopdatum te ‘werken’.

Besluit

AURELIS is een ruime poging om oud en nieuw, Oost en West, ratio en gevoel bij elkaar te brengen. Ik denk dat in deze woelige tijden zo’n betrachting de moeite waard is. Als we niet de moed bij elkaar rapen om serieuze pogingen te ondernemen tot integratie, staat ons maar één ding te wachten: een steeds verder schrijdende desintegratie en desoriëntatie van de zieke mens in onze huidige cultuur. Elke rookverslaving is zelf een voorbeeld van desintegratie. Alleen door opnieuw één te worden met je diepere zelf, kan je van deze verslaving echt verlost raken. Dat begint bij een gegronde aanvaarding ervan en eindigt bij een ‘organische’ oplossing.


(*) AURELIS® - What’s in a name?

  • AUtosuggestie: communicatie met het diepere zelf, bvb: poëzie, een gevoel van verbondenheid dat je kan hebben als je wandelt in de natuur, maar ook: datgene wat effectief is in reclame en -volgens mij en vele anderen maar niet iedereen- dat wat grotendeels de werkzame kracht uitmaakt van het placebo-effect van medicatie.
  • RELaxatie: niet zomaar wat ontspanning in de zin van het verdrijven van spanning (‘stress’), maar: het min of meer dichten van psychische kloven in jezelf, vooral van de dissociatie tussen het meer bewuste zelf en het diepere zelf.
  • Innerlijke Sterkte: klinkt New-Age, maar het is wat het is: de sterkte die uit jezelf komt om bvb te veranderen in een meer krachtdadig persoon, of een niet-roker.